Antonín Dvořák

Antonín Dvořák
Antonjin Dvoržak (Antonín Dvořák 1841-1906) bio je češki kompozitor i jedan od najznačajnijih predstavnika romantizma kao pravca u muzici. Zajedno sa njegovim sunarodnikom, kompozitorom Bedžihom Smetanom, smatra se tvorcem češke nacionalne škole. Naime, dvojica kompozitora su poznata po tome što su prvi uveli elemente češke narodne muzike i folklora u klasičnu muziku. Dvoržak je takođe bio inspirisan nacionalnim folklorom i drugih slovenskih naroda, ali i naroda Severne Amerike.
Dvoržak je rođen u blizini Praga i najveći deo svog života proveo je u tom gradu, koji se u to vreme nalazio u sastavu Austro-ugarskog carstva. Svoje muzičko obrazovanje započeo je sviranjem viole i violine. Tokom 1860-ih godina svirao je violu u orkestru češkog teatra koji je tada vodio kao dirigent Bedžih Smetana. Tokom 1870-ih godina, nakon što je napustio orkestar, počinje samostalno da komponuje muziku i ubrzo postaje priznat i veoma poznat. Radio je i kao dirigent, ali i kao orguljaš u jednoj crkvi u Pragu. Veliki trenutak za njegov dalji rad bila je dodela austrijske državne nagrade za kompoziciju koju je prvi put dobio 1875. godine, a zatim još nekoliko puta tokom narednih godina. Na čelu komisije za dodelu nagrade nalazio se veliki kompozitor Johanes Brams, koji postaje Dvoržakov veliki prijatelj. Brams je svojom podrškom i preporukama pomogao češkom kompozitoru tokom narednog perioda. Nakon što se dokazao u svojoj zemlji, Dvoržak svoju slavu proširuje i na ostatak Evrope. Naime, 1884. godine započinje niz gostovanja u Engleskoj gde je izvođenje njegovih dela doživelo veliki uspeh. 1890. godine gostovao je i u Moskvi, na dva koncerta koja je organizovao njegov lični prijatelj Pjotr Iljič Čajkovski. Godinu dana kasnije Dvoržak dobija titulu počasnog doktora muzike na Univerzitetu u Kembridžu.

Ubrzo nakon toga, Antonjin Dvoržak dobija ponudu za mesto direktora novoosnovanog Nacionalnog muzičkog konzervatorijuma u NJujorku, što on prihvata i 1892. godine odlazi prvi put u SAD. Međutim, iako je bio veoma zadovoljan radom Konzervatorijuma i uslovima u kojima je živeo, osećao je ogromnu nostalgiju za domovinom, te se već 1895. godine vraća u Prag. Ipak, tokom boravka u Americi, Dvoržak je komponovao neka od svojih najznačajnijih dela, među kojima i svoju najpopularniju kompoziciju, Simfoniju br. 9 „Iz Novoga sveta“ koja je nastala 1893. godine. U njoj su prisutni uticaji, kako češke narodne muzike, tako i muzike drugih slovenskih naroda, ali i uticaji američke narodne muzike, uključujući muziku starosedelačkih naroda i Afro-amerikanaca, koju je tokom svog boravka imao prilike da upozna.

Po povratku u domovinu, Dvoržak je nastavio sa radom kao priznat i izuzetno cenjen kompozitor, dobivši brojna priznanja, uključujući i nagradu za umetnost koju mu je dodelio austro-ugarski car Franc Jozef I 1899. godine. Od 1901. godine pa sve do smrti, 1904., Dvoržak je radio kao direktor konzervatorijuma u Pragu. NJegova sahrana organizovana je sa najvišim nacionalnim počastima. Dvoržak je za sobom ostavio bogat muzički opus. On je kao svestran kompozitor stvarao simfonije, opere, simfonijske poeme, pesme, uvertire, koncerti za kamerne orksetre i tako dalje. Komponovao je kako za orkestre, tako i za pojedinačne instrumente, pre svega violinu, violončelo i klavir.

Iako su Nikola Tesla i Antonjin Dvoržak u jednom periodu obojica živeli u Pragu i posećivali ista mesta, njih dvojica su se zvanično upoznali u NJujorku, kad je kompozitor radio kao direktor Muzičkog konzervatorijuma, a srpski naučnik bio na vrhuncu svoje slave. Oni su se upoznali u domu Roberta i Ketrin DŽonson, gde se okupljala njujorška elita tog doba. Dvoržak i Tesla postali su dobri prijatelji. Tesla je bio veliki poštovalac i ljubitelj Dvoržakove muzike, dok je Dvoržak sa interesovanjem pratio Teslin rad i posećivao ga često u njegovoj laboratoriji.

Prijateljstvo između Dvoržaka i Tesle zabeleženo je u mnogim zapisima, a takođe je predstavljalo i inspiraciju za neka od umetničkih dela. Tako je savremeni kompozitor Konstantin Kukijas u svojoj operi koju je prvi put izveo 2003. godine pod naslovom „Tesla – Munja u njegovoj ruci“ iskoristio fragmente iz Dvoržakove simfonije „Iz Novoga sveta“ kao reminiscenciju na druženje ova dva velika stvaraoca i Teslinu veliku ljubav prema muzici. Iako Dvoržak nije dugo živeo u NJujorku, njegov rad je bio zapažen i veoma uticajan, te je u njegovu čast na Menhetnu na trgu Stuyvesant Square postavljena njegova bista koju je izradio vajar Ivan Meštrović, takođe jedan od Teslinih savremenika i prijatelja. 
Back to top